Ünite 1, Patent Yazımının Temelleri: Patentler, Bölüm 3

2.2 Buluş Basamağı ve Aşikar Olmama

Prensip

Patentlenebilirlik için ikinci temel gereklilik, buluşun bir "buluş basamağı" içermesi veya "aşikar olmamasıdır." Bu gereklilik, buluşun "tekniğin bilinen durumunda uzman bir kişi" (kısaca daha fazla inceleyeceğimiz bir kavram) veya ABD patent hukuku terminolojisinde tekniğin bilinen durumunda "sıradan uzmanlığa" sahip bir kişi için aşikar olmaması gerektiğini şart koşar.

Özünde aşikarlık, ilgili bilimsel veya mühendislik alanında ortalama teknik beceriye sahip bir bireyin istem konusu buluşa ulaşmak için mevcut bilgi parçalarını kolayca birleştirebilmesi durumunda, o buluşun patentlenebilir kabul edilmemesi anlamına gelir.

Daha da önemlisi, aşikar olmama durumu yenilikten önemli bir şekilde ayrılır: bir buluş, tek bir tekniğin bilinen durumu referansında açıkça ve tamamen açıklanmamış olsa bile aşikar kabul edilebilir. Bir patent uzmanı, birden fazla tekniğin bilinen durumu referansından gelen bilgileri birleştirerek bir buluşun aşikar olduğu sonucuna varabilir.

Aşikar olmama gerekliliğinin altında yatan temel mantık, patentlerin yalnızca mevcut tekniğin bilinen durumu üzerinde önemli bir iyileştirmeyi temsil eden ve teknolojik ilerlemeye anlamlı bir katkı sunan buluşlara verilmesini sağlamaktır.

Buluş basamağını değerlendirirken, istem konusu buluş bir bütün olarak dikkate alınmalıdır. Bu, her bir unsuru ayrı ayrı incelemek yerine, buluşun özelliklerinin ve birleşik teknik etkilerinin değerlendirilmesi gerektiği anlamına gelir.

Örnek: Farmasötik Patentlemesinde Aşikarlık

Aşikarlık kavramını gösteren dikkate değer bir vaka, Merck'in gişe rekorları kıran osteoporoz ilacı Fosamax, özellikle de haftada bir kez kullanılan formülasyonu için sahip olduğu bir patentin geçersiz kılınmasını içeriyordu. Patent, tekniğin bilinen durumunun istem konusu buluşu aşikar hale getirmesi nedeniyle iptal edildi.

Merck patent başvurusunu yapmadan yaklaşık bir yıl önce, osteoporoz tedavisi üzerine tartışan önde gelen bir farmasötik dergisinde iki makale yayımlandı. Bu makaleler, o zamanki standart günlük uygulamanın bir alternatifi olarak haftada bir kez bifosfonat dozajının kullanılmasını öneriyordu. Temel öngörü, haftalık bir rejimin günlük dozajla ilişkili gastrointestinal yan etkileri önemli ölçüde hafifletebileceğiydi.

Merck'in patent başvurusu, eşdeğer günlük dozun yaklaşık yedi katı olan bu spesifik haftada bir dozaj rejimini korumayı amaçlıyordu.

Patentin başlangıçta verilmiş olmasına rağmen, daha sonraki bir hukuki inceleme onun geçersiz olduğunu buldu. Belirtilen neden, buluşun, osteoporozu tedavi etmek için bifosfonatlar için haftalık bir dozajın temel kavramını zaten ifşa etmiş olan daha önce yayınlanmış makaleler ışığında "aşikar" olmasıydı. Mahkeme, farmasötik alanında sıradan beceriye sahip bir kişinin, belirlenen hasta faydalarını elde etmek için günlük dozu haftalık bir rejime ayarlamayı aşikar bulacağını belirledi.

Tekniğin Bilinen Durumunda Uzman Bir Kişi, Varsayımsal Uzmanı Tanımlamak

"Tekniğin bilinen durumunda uzman bir kişi" (veya ABD patent hukukunda "tekniğin bilinen durumunda sıradan uzmanlığa sahip bir kişi") kavramı, patentlenebilirlik değerlendirmelerinde kullanılan hayati, gerçi varsayımsal bir yapıdır. Bu bireyin birkaç temel özelliğe sahip olduğu varsayılır:

Tekniğin Bilinen Durumuna Erişim: Buluş alanıyla ilgili tekniğin bilinen durumunu oluşturan, kamuya açık tüm bilgilere erişimleri olduğu varsayılır.
Teknik Anlayış: İlgili bilimsel veya teknik alandaki tüm teknik konuları anlama yeteneğine sahiptirler.
Genel Bilgi ve Beceriler: O spesifik alandaki uygulayıcılar için tipik olan ortak genel bilgi ve sıradan pratik becerilerle donatılmışlardır.
Rutin Deneyler: Rutin deneyler için normal araçlara ve kapasiteye erişimleri vardır, bu da mevcut teknolojilerdeki belirsizlikleri netleştirmelerini veya bilinen prensipleri doğrulamalarını sağlar.

Bu varsayımsal kişinin yapması BEKLENMEYENLER:

Buluşsal Yetenekler: Bu kişinin, mevcut bilgileri birleştirmek için standart mantık ve akıl yürütmeyi uygulama yeteneğinin ötesinde buluşsal yeteneklere sahip olması beklenmez.
Buluşsal Hayal Gücü: Buluşsal hayal gücü kullanmaları, tamamen yeni bilgiler keşfetmeleri veya tekniğin bilinen durumunu önemli ölçüde ilerletmeleri gerekmez. Onların rolü, istem konusu buluşun mevcut bilgilere dayanarak kolayca tasarlanıp tasarlanamayacağını değerlendirmektir.

Uzmanlar Ekibi:

Belirli karmaşık teknolojik alanlarda, "tekniğin bilinen durumunda uzman kişi", bir uzmanlar ekibi veya grubu olarak kavramsallaştırılabilir. Örneğin, tıp içindeki biyoinformatik alanındaki bir buluş, her biri kendi uzmanlık bilgisini katan biyoteknoloji, tıp ve bilgi teknolojilerinden uzmanlardan oluşan varsayımsal bir ekibi içerebilir.

Uzmanlık Seviyesi:

Bu varsayımsal kişiye atfedilen beceri ve bilgi seviyesi, spesifik teknolojik alana bağlı olarak değişir. Genellikle ortalama bir uygulayıcının bilgisi ile önde gelen bir uzmanın uzmanlığı arasına düşer. Standart, ilgili alanda usulüne uygun olarak nitelikli, sıradan bir uygulayıcının standartıdır.

Buluş Basamağı ve Aşikar Olmamayı Belirlemek İçin Analiz

Farklı patent yetki alanları, bir buluşun buluş basamağı veya aşikar olmama gerekliliğini karşılayıp karşılamadığını değerlendirmek için farklı metodolojiler kullanır.

1. Amerika Birleşik Devletleri Yaklaşımı:

ABD'de, aşikarlığın belirlenmesi tipik olarak yapılandırılmış, çok adımlı bir analizi izler:

Tekniğin Bilinen Durumunun Kapsamı ve İçeriği: İlgili tüm tekniğin bilinen durumunu belirlemek ve anlamak.
Tekniğin Bilinen Durumu ile İstem Konusu Buluş Arasındaki Farklar: Tekniğin bilinen durumu ile karşılaştırıldığında istem konusu buluşta neyin yeni olduğunu açıkça belirlemek.
İlgili Tekniğin Bilinen Durumundaki Beceri Seviyesi: Tekniğin bilinen durumunda uzman olan varsayımsal kişinin yeteneklerini ve bilgilerini değerlendirmek.

2. Avrupa Patent Ofisi (EPO) Yaklaşımı (Problem-Çözüm Yaklaşımı):

Avrupa Patent Ofisi uygulamasını izleyenler de dahil olmak üzere diğer birçok yetki alanı, "problem-çözüm yaklaşımı" olarak bilinen bir çerçeve kullanır. Bu yöntem aşağıdaki adımları içerir:

En Yakın Tekniğin Bilinen Durumunu Belirlemek: İstem konusu buluşla en alakalı olan tek bir tekniğin bilinen durumu parçasını belirleyin.
Ayırt Edici Özellikleri Saptamak: İstem konusu buluşu, en yakın tekniğin bilinen durumundan ayıran spesifik teknik özellikleri belirleyin.
Objektif Teknik Problemi Formüle Etmek: Ayırt edici özelliklere ve en yakın tekniğin bilinen durumuna dayanarak, buluşun çözmeyi amaçladığı teknik problemi tanımlayın. Bu formülasyon objektif olmalı ve buluşun sağladığı teknik etkiyi dikkate almalıdır.
Aşikarlığı Değerlendirmek: En yakın tekniğin bilinen durumundan ve formüle edilen objektif teknik problemden yola çıkarak, istem konusu buluşun tekniğin bilinen durumunda uzman bir kişi için aşikar olup olmayacağını değerlendirin. Bu, problemle karşı karşıya kalan uzman kişinin, istem konusu çözüme ulaşmak için en yakın tekniğin bilinen durumunu değiştirmeye motive olup olmayacağını belirlemeyi içerir.

Farklılıkları Belirleme: Tekniğin Bilinen Durumu Karşılaştırmasının Özü

Bir buluşun yeni mi yoksa aşikar mı olduğunu belirlemek için bir patent uzmanı, istem konusu buluşu tekniğin bilinen durumunun mevcut bütünü ile karşılaştırır. Bu şunları içerir:

Benzerlikleri ve Farklılıkları Tespit Etmek: Uzman, kesin benzerlikleri ve farklılıkları belirlemek için hem tekniğin bilinen durumu referanslarını hem de istem konusu buluşu dikkatlice analiz eder.
Süreçleri Karşılaştırmak: Hem istem konusu buluş hem de tekniğin bilinen durumu referansı bir yöntemi veya süreci (örneğin, bir bileşiğin üretilmesi için) açıklıyorsa, uzman farklı olup olmadıklarını belirlemek için dahil olan spesifik adımları karşılaştırır.
Yapıları Karşılaştırmak: Belirli yapılara sahip kimyasal bileşikler gibi buluşlar için uzman, bileşen bileşenlerindeki farklılıkları belirlemek amacıyla istem konusu kimyasal yapıyı tekniğin bilinen durumunda ifşa edilenlerle karşılaştırır.

Tekniğin Bilinen Durumu İfşasının Sonuçları:

Yeniliğin Yok Edilmesi: Bir tekniğin bilinen durumu referansı, istem konusu buluşun tüm özelliklerini ifşa ederse, uzman buluşun yenilikten yoksun olduğu sonucuna varacaktır.
Aşikarlık Bulgusu: Bir tekniğin bilinen durumu referansı istem konusu buluşa çok benziyorsa ve tekniğin bilinen durumunda uzman bir kişi buluşa kolayca ulaşabiliyorsa, uzman buluşu "aşikar" olarak değerlendirebilir. Uzman, bu referansı, birlikte istem konusu buluşun tüm özelliklerini ifşa eden diğer tekniğin bilinen durumu referansları ile birleştirebilirse, bu durum özellikle olasıdır.

(Patent araştırması sırasında istemlerin reddedilmesi veya kabul edilmesi prosedürleri hakkında daha derinlemesine bir tartışma için lütfen Modül IX'a bakın.)

İzin Verilmeyen Sonradan Görme Analizinden Kaçınmak

Aşikarlığı değerlendirmede kritik bir zorluk, "sonradan görme analizi" (veya "ex post facto analizi") riskidir. Bir buluş tasarlandıktan ve açıklandıktan sonra, ilgili tarihte olduğundan daha aşikar görünebilir. Bunun nedeni, buluş hakkındaki bilginin, aşikarlığının değerlendirilmesini bilinçsizce etkileyebilmesidir. Bu nedenle, patent uzmanları ve mahkemeler, istem konusu bir buluşun ilgili zamanda aşikar olup olmadığını belirlerken sonradan görmeyi uygulamaktan kaçınmaya özen göstermelidir.

Uzaklaştırma (Teaching Away): Aşikarlığa Karşı Bir Kalkan

Aşikar olmama durumunun belirlenmesi bağlamında, bir tekniğin bilinen durumu referansı, istem konusu buluşun merkezinde olan belirli bir unsuru veya yaklaşımı kullanmaktan açıkça caydırıyor veya tavsiye etmiyorsa, o referansa aşikarlığı göstermek için güvenilemez. Bu prensip "uzaklaştırma (teaching away)" olarak bilinir.

Örnek: Elektrokaplama Çözümlerinde Uzaklaştırma

Bakır elektrokaplama çözümlerini içeren aşağıdaki senaryoyu düşünün:

Tekniğin Bilinen Durumu Referansı X Şunları İfşa Eder:

(i) Alkali bir bakır sülfat çözeltisi;
(ii) Sülfürik asit hariç, litre başına 30-50 gramlık konsantre bir asit; ve
(iii) pH'ı 3.5-5.0'a ayarlamak için yeterli pH değiştirici bir substratın sulu bir çözeltisi.

Mucit A'nın Buluşu:

(i) Alkali bir bakır sülfat çözeltisi;
(ii) Litre başına 10-20 gram sülfürik asit; ve
(iii) pH'ı 3.5-5.0'a ayarlamak için yeterli pH değiştirici bir substratın sulu bir çözeltisi.

Bu örnekte, Tekniğin Bilinen Durumu Referansı X, sülfürik asidi asit bileşeni (unsur ii) olarak açıkça hariç tutar. Mucit A'nın buluşu ise, tanımlanmış bir aralıkta spesifik olarak sülfürik asit kullanır. Tekniğin bilinen durumu sülfürik asit kullanmaktan uzaklaştırdığı için, Mucit A'nın buluşunun aşikar olacağını göstermek için kullanılamaz. Tekniğin bilinen durumundaki istisna, uzman bir kişinin tekniğin bilinen durumunu Mucit A'nın talep ettiği şekilde değiştirmeye motive olmayacağını göstermektedir.

İkincil Hususlar: Aşikar Olmamayı Destekleyen Kanıtlar Tekniğin bilinen durumunun birincil analizi ve varsayımsal "tekniğin bilinen durumunda uzman kişiye" ek olarak, patent uzmanları ve mahkemeler bir buluşun aşikar olmamasını değerlendirirken ikincil faktörleri dikkate alabilirler. Bu faktörler, özellikle birincil analiz aşikarlığı gösterebileceğinde, aşikar olmama bulgusunu destekleyebilecek tamamlayıcı kanıtlar sağlar.

Önemli ikincil hususlar şunları içerir:

Uzun Süredir Devam Eden Bir Problemi Çözmek: Eğer buluş, tatmin edici bir çözüm olmaksızın hatırı sayılır bir süre boyunca alanda varlığını sürdüren bir sorunu ele alıyorsa, bu belli bir dereceye kadar buluşçuluğu gösterebilir.
Başkalarının Başarısızlığının Üstesinden Gelmek: Başkalarının daha önce buluş tarafından ele alınan sorunu çözmeye çalıştığına, ancak başarısız olduğuna dair kanıtlar, buluşun kolayca elde edilebilir veya aşikar olmadığını gösterebilir.
Ticari Başarı: Bazı yetki alanlarında, buluşun önemli ticari başarı elde ettiğine dair kanıtlar, aşikar olmamanın bir göstergesi olarak hizmet edebilir. Bu başarı, buluşun piyasanın tanıdığı ve benimsediği değerli bir çözüm sağladığını göstermektedir; bu durum, buluş mevcut bilginin sadece aşikar bir uyarlaması olsaydı gerçekleşmeyebilirdi.

Önemli Uyarı: İkincil hususların genellikle birincil analize tabi olduğunu not etmek önemlidir. Birincil analiz, bir buluşun tekniğin bilinen durumu ışığında aşikar olduğunu açıkça ortaya koyarsa, ikincil faktörlerin varlığı tipik olarak aşikarlık itirazının üstesinden gelmek için yeterli olmayacaktır. Bu faktörler en çok birincil analizin yakın veya sınırda bir durum sunduğu durumlarda etkilidir.

WIPO Sekreterliği, orijinal içeriğin dönüştürülmesi veya çevrilmesi ile ilgili hiçbir yükümlülük veya sorumluluk kabul etmez. Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO) (2023). WIPO Patent Yazım Kılavuzu, İkinci Baskı. Cenevre: WIPO. DOI: 10.34667/tind.44657